عوارض مکمل اختلال خواب گرنز؛ بررسی ترکیبات، تداخل‌ها و مصرف ایمن

مکمل اختلال خواب گرنز یک فرآورده گیاهی حاوی گل ساعتی، بادرنجبویه، سنبل‌الطیب، رازک و بابونه است. این ترکیبات به دلیل اثرات آرام‌بخش خود برای کمک به کاهش بی‌قراری شبانه، آسان‌ترشدن شروع خواب و بهبود کیفیت خواب در فرمول محصول استفاده شده‌اند. طبق اطلاعات ارائه‌شده برای این مکمل، محصول فاقد ملاتونین افزوده است و مقدار توصیه‌شده آن یک پیمانه، حدود ۳۰ دقیقه تا یک ساعت پیش از خواب است.
اما «گیاهی‌بودن» به معنای «کاملاً بدون عارضه‌بودن» نیست. گیاهانی که می‌توانند فعالیت سیستم عصبی را کاهش دهند و خواب‌آلودگی ایجاد کنند، در بعضی افراد ممکن است باعث گیجی، افت تمرکز، ناراحتی گوارشی یا احساس سنگینی صبح روز بعد شوند. این احتمال به دوز مصرف، حساسیت بدن، داروهای هم‌زمان، مصرف الکل و وضعیت کبد و کلیه بستگی دارد.

از طرف دیگر، وجود یک عارضه احتمالی در منابع علمی به این معنا نیست که همه مصرف‌کنندگان آن را تجربه خواهند کرد. بیشتر عوارض گزارش‌شده برای گیاهان موجود در این مکمل خفیف و موقتی هستند؛ بااین‌حال، مصرف بیشتر از مقدار توصیه‌شده یا ترکیب آن با داروهای خواب‌آور می‌تواند خطر را افزایش دهد.

نکته مهم: در اطلاعات ارائه‌شده، مقدار دقیق هرکدام از پنج ترکیب گیاهی مشخص نشده است. بنابراین می‌توان عوارض احتمالی هر گیاه را بررسی کرد، اما بدون دانستن دوز هر ترکیب نمی‌توان احتمال یا شدت عوارض محصول نهایی را با دقت عددی پیش‌بینی کرد.

آیا مکمل اختلال خواب گرنز عوارض دارد؟

مکمل اختلال خواب گرنز در مقدار توصیه‌شده ممکن است برای بسیاری از بزرگسالان قابل‌تحمل باشد؛ اما نمی‌توان تضمین کرد که هیچ فردی پس از مصرف آن عارضه‌ای تجربه نمی‌کند.

عوارض احتمالی فرآورده‌های حاوی ترکیبات آرام‌بخش گیاهی ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• خواب‌آلودگی بیشتر از انتظار؛
• گیجی یا کاهش تمرکز؛
• احساس سنگینی و کسالت صبحگاهی؛
• سرگیجه یا اختلال تعادل؛
• تهوع، دل‌پیچه یا ناراحتی معده؛
• سردرد؛
• خواب‌های واضح یا غیرمعمول؛
• بی‌قراری یا تحریک‌پذیری به‌جای آرامش؛
• و واکنش حساسیتی، به‌ویژه در افراد حساس به بابونه.

سنبل‌الطیب در بعضی افراد می‌تواند باعث سردرد، ناراحتی معده، کندی ذهن، بی‌قراری و خواب‌های واضح شود. تهوع و گرفتگی شکم نیز در مونوگراف آژانس دارویی اروپا برای سنبل‌الطیب و ترکیب سنبل‌الطیب با رازک ذکر شده است.

شدت این علائم معمولاً به شرایط فرد و میزان مصرف وابسته است. برای مثال، فردی که برای اولین بار از یک فرآورده آرام‌بخش استفاده می‌کند ممکن است با یک پیمانه خواب‌آلودگی زیادی احساس کند، در حالی که مصرف‌کننده دیگری چنین واکنشی نداشته باشد.

اگر بعد از مصرف این محصول تجربه‌ای مانند خواب‌آلودگی صبحگاهی، سردرد، تهوع، بی‌قراری یا نتیجه‌ای متفاوت داشته‌اید، تجربه خود را در صفحه نظرات مکمل اختلال خواب گرنز بنویسید. تجربه کاربران می‌تواند به شناخت بهتر تفاوت واکنش‌های بدنی کمک کند؛ البته کامنت کاربران جایگزین گزارش عارضه به پزشک یا داروساز نیست.

ترکیبات مکمل اختلال خواب گرنز با دوزهای مشخص و در قالب یک فرمول واحد کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند تا اثر آرام‌بخش گیاهان بدون مصرف خودسرانه چند مکمل مجزا ایجاد شود. این محصول باید مطابق دستور مصرف، یک پیمانه و حدود یک ساعت پیش از خواب استفاده شود و افزایش خودسرانه مقدار آن توصیه نمی‌شود. همچنین بهتر است مکمل هم‌زمان با قرص‌های خواب‌آور دیگر مصرف نشود؛ بااین‌حال، اگر داروی خواب برای شما تجویز شده است، نباید آن را خودسرانه قطع کنید و جایگزینی یا کاهش دارو باید با تأیید پزشک انجام شود.

افرادی که داروهای ضدافسردگی، ضداضطراب، آرام‌بخش، ضدتشنج یا داروهای خواب‌آوری مانند زولپیدم، کلونازپام، آلپرازولام، ترازودون، میرتازاپین، گاباپنتین یا پره‌گابالین مصرف می‌کنند، باید پیش از شروع مکمل اختلال خواب گرنز حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنند؛ زیرا مصرف هم‌زمان ممکن است خواب‌آلودگی، سرگیجه، کاهش هوشیاری یا اختلال تعادل را تشدید کند.

جدول عوارض احتمالی و اقدام مناسب

بررسی عوارض ترکیبات مکمل اختلال خواب گرنز

عوارض احتمالی گل ساعتی

گل ساعتی یا Passiflora incarnata به‌طور سنتی برای کاهش علائم خفیف استرس و کمک به خواب استفاده می‌شود. آژانس دارویی اروپا اعلام کرده است که در زمان ارزیابی رسمی آن، عارضه مشخصی برای فرآورده‌های بررسی‌شده گزارش نشده بود؛ اما این موضوع به معنای تضمین نبود عارضه در همه محصولات، دوزها و مصرف‌کنندگان نیست.

از آنجا که گل ساعتی با هدف آرام‌سازی و کمک به خواب مصرف می‌شود، مهم‌ترین نگرانی عملی، تشدید خواب‌آلودگی هنگام مصرف هم‌زمان با مواد آرام‌بخش دیگر است. مصرف آن همراه با داروهای خواب، آرام‌بخش‌ها، الکل یا چند مکمل گیاهی خواب‌آور ممکن است سطح هوشیاری را بیشتر از انتظار کاهش دهد.

در صورت بروز گیجی، خواب‌آلودگی زیاد یا اختلال تعادل، از مصرف مقدار بیشتر خودداری کنید.

عوارض احتمالی بادرنجبویه

بادرنجبویه یا Melissa officinalis نیز برای کاهش استرس خفیف و کمک به خواب استفاده می‌شود. در ارزیابی آژانس دارویی اروپا، عارضه مشخصی برای فرآورده‌های بررسی‌شده گزارش نشده است؛ بااین‌حال، داده‌های مربوط به مصرف طولانی‌مدت و ترکیب آن با سایر مواد آرام‌بخش محدود هستند.

در برخی افراد حساس، فرآورده‌های گیاهی حاوی بادرنجبویه ممکن است با ناراحتی گوارشی یا خواب‌آلودگی همراه باشند. همچنین افراد مبتلا به بیماری تیروئید یا مصرف‌کنندگان لووتیروکسین بهتر است پیش از مصرف منظم مکمل‌های حاوی بادرنجبویه با پزشک یا داروساز مشورت کنند. نگرانی درباره اثر بادرنجبویه بر تیروئید بیشتر بر داده‌های آزمایشگاهی و احتیاط نظری استوار است و تداخل بالینی قطعی آن در انسان به‌خوبی اثبات نشده است.

عوارض احتمالی سنبل‌الطیب

سنبل‌الطیب یا Valeriana officinalis یکی از مهم‌ترین ترکیبات آرام‌بخش این محصول است و بیشترین اطلاعات ایمنی میان ترکیبات آن درباره این گیاه وجود دارد.

عوارض احتمالی سنبل‌الطیب عبارت‌اند از:

• تهوع؛
• درد یا گرفتگی شکم؛
• سردرد؛
• سرگیجه؛
• احساس کندی ذهن؛
• بی‌قراری و تحریک‌پذیری؛
• و خواب‌های واضح.

مصرف کوتاه‌مدت سنبل‌الطیب در بیشتر بزرگسالان نسبتاً قابل‌تحمل بوده است، اما ایمنی مصرف طولانی‌مدت آن به‌اندازه کافی مشخص نیست. موارد بسیار نادری از آسیب کبدی نیز گزارش شده‌اند که اغلب با مصرف ترکیبی چند گیاه همراه بوده‌اند.

در برخی گزارش‌ها، قطع ناگهانی سنبل‌الطیب پس از مصرف طولانی و مداوم با علائمی مانند اضطراب، تحریک‌پذیری، بی‌خوابی و به‌ندرت علائم شدیدتر همراه بوده است. این مسئله با وابستگی شناخته‌شده داروهایی مانند کلونازپام یا آلپرازولام یکسان نیست، اما نشان می‌دهد که مصرف گیاهی مزمن نیز نباید بدون نظارت ادامه پیدا کند.

عوارض احتمالی رازک

رازک یا Humulus lupulus در بعضی فرآورده‌های خواب به‌تنهایی یا همراه سنبل‌الطیب استفاده می‌شود.

در ارزیابی رسمی EMA برای رازک، عارضه مشخصی گزارش نشده بود؛ اما در فرآورده‌های ترکیبی سنبل‌الطیب و رازک، تهوع و گرفتگی شکم ممکن است ایجاد شود.

رازک نیز می‌تواند اثر آرام‌بخش ترکیب را تقویت کند. بنابراین مصرف هم‌زمان آن با داروهای خواب‌آور، آرام‌بخش‌ها یا الکل ممکن است خواب‌آلودگی و افت هوشیاری را بیشتر کند.

افرادی که سابقه بیماری‌های حساس به هورمون دارند، بهتر است پیش از مصرف منظم مکمل‌های حاوی رازک با پزشک مشورت کنند؛ زیرا برخی ترکیبات رازک فعالیت شبه‌استروژنی دارند، هرچند اهمیت بالینی آن به نوع عصاره و مقدار مصرف بستگی دارد.

عوارض احتمالی بابونه و آپی‌ژنین

بابونه در بسیاری از افراد بدون مشکل مصرف می‌شود، اما مهم‌ترین خطر اختصاصی آن حساسیت است.

عوارض گزارش‌شده بابونه عبارت‌اند از:

• تهوع؛
• سرگیجه؛
• خارش یا کهیر؛
• تورم؛
• و در موارد نادر، واکنش حساسیتی شدید یا آنافیلاکسی.

احتمال حساسیت در افرادی بیشتر است که به گیاهان خانواده کاسنیان مانند گل داوودی، گل همیشه‌بهار، مینای چمنی یا علف هرز امبروسیا حساسیت دارند.

برای بابونه همچنین گزارش‌هایی از تداخل با وارفارین و بعضی داروهای متابولیزه‌شونده در کبد وجود دارد. این گزارش‌ها برای اثبات قطعی تداخل در همه افراد کافی نیستند، اما مصرف‌کنندگان وارفارین و سایر داروهای ضدانعقاد نباید بدون مشورت پزشک از مکمل‌های غلیظ حاوی بابونه استفاده کنند.

آیا مکمل اختلال خواب گرنز باعث خواب‌آلودگی صبحگاهی می‌شود؟

در مشخصات محصول، «بدون خواب‌آلودگی صبحگاهی» به‌عنوان یکی از ویژگی‌ها ذکر شده است.

بااین‌حال، واکنش افراد به ترکیبات آرام‌بخش یکسان نیست و نمی‌توان نبود خواب‌آلودگی صبحگاهی را برای همه تضمین کرد. سن، وزن، ساعت مصرف، مقدار خواب شبانه، حساسیت به گیاهان و داروهای هم‌زمان می‌توانند بر میزان خواب‌آلودگی روز بعد اثر بگذارند.

احتمال سنگینی صبحگاهی در شرایط زیر بیشتر می‌شود:

• مصرف بیشتر از یک پیمانه؛
• مصرف محصول در ساعات بسیار دیرهنگام؛
• خوابیدن برای مدت کمتر از نیاز بدن؛
• مصرف هم‌زمان با ملاتونین؛
• مصرف همراه با داروهای خواب‌آور یا ضداضطراب؛
• مصرف الکل؛
• و وجود بیماری‌های کبدی یا کلیوی که دفع بعضی ترکیبات را تغییر می‌دهند.

در اولین نوبت‌های مصرف، بهتر است محصول در شبی استفاده شود که صبح روز بعد نیاز به رانندگی زودهنگام یا انجام کار پرخطر ندارید. در پرونده محصول نیز توصیه شده تا مشخص‌شدن واکنش بدن، از رانندگی و کار با ماشین‌آلات خودداری شود.

اگر بعد از مصرف مکمل، برخلاف انتظار دچار خواب‌آلودگی صبحگاهی یا افت تمرکز شده‌اید، تجربه خود را در صفحه نظرات مکمل اختلال خواب گرنز ثبت کنید و در نوبت بعد مقدار مصرف را خودسرانه افزایش ندهید.

تداخل مکمل اختلال خواب گرنز با داروها

مهم‌ترین نگرانی درباره این مکمل، مصرف هم‌زمان آن با داروها یا موادی است که خودشان باعث خواب‌آلودگی و کاهش فعالیت سیستم عصبی می‌شوند.

داروهای خواب و آرام‌بخش

مصرف هم‌زمان این مکمل با داروهای زیر ممکن است خواب‌آلودگی، گیجی، افت تمرکز و اختلال تعادل را بیشتر کند:

• زولپیدم؛
• کلونازپام؛
• آلپرازولام؛
• دیازپام؛
• لورازپام؛
• و سایر داروهای خواب‌آور یا بنزودیازپین‌ها.

مصرف این ترکیب‌ها لزوماً در همه افراد باعث عارضه شدید نمی‌شود، اما نباید بدون اطلاع پزشک یا داروساز انجام شود. FDA نیز تأکید می‌کند که داروهای خواب باید دقیقاً طبق دستور مصرف شوند و نباید با سایر داروهای خواب یا الکل ترکیب شوند.

داروهای ضدافسردگی دارای اثر خواب‌آور

داروهایی مانند ترازودون و میرتازاپین ممکن است باعث خواب‌آلودگی شوند. مصرف هم‌زمان آن‌ها با چند گیاه آرام‌بخش می‌تواند گیجی و سنگینی صبحگاهی را افزایش دهد.

داروی ضدافسردگی را نباید برای جایگزین‌کردن با یک مکمل گیاهی، ناگهانی قطع یا کم کرد.

گاباپنتین و پره‌گابالین

گاباپنتین و پره‌گابالین می‌توانند باعث خواب‌آلودگی و سرگیجه شوند. FDA درباره افزایش خطر آرام‌بخشی شدید و مشکلات تنفسی هنگام ترکیب گاباپنتینوئیدها با سایر مواد تضعیف‌کننده سیستم عصبی هشدار داده است، به‌ویژه در سالمندان، افراد مبتلا به بیماری تنفسی و مصرف‌کنندگان داروهای آرام‌بخش دیگر.

داروهای ضدحساسیت خواب‌آور

داروهایی مانند دیفن‌هیدرامین، کلرفنیرامین، هیدروکسی‌زین و بعضی داروهای سرماخوردگی شبانه می‌توانند خواب‌آور باشند. ترکیب آن‌ها با این مکمل ممکن است باعث خواب‌آلودگی شدیدتر و کندشدن واکنش‌ها شود.

داروهای مخدر و مسکن‌های قوی

مصرف مکمل‌های آرام‌بخش همراه با داروهای مخدری مانند کدئین، مورفین، اکسی‌کدون یا متادون نیازمند احتیاط جدی است. ترکیب چند ماده تضعیف‌کننده سیستم عصبی می‌تواند خواب‌آلودگی و مشکلات تنفسی را افزایش دهد. FDA درباره خطر تنفس کند، کما و مرگ در ترکیب مواد مخدر با سایر آرام‌بخش‌ها و الکل هشدار داده است.

وارفارین و رقیق‌کننده‌های خون

به دلیل وجود بابونه، افراد مصرف‌کننده وارفارین بهتر است پیش از استفاده با پزشک یا داروساز مشورت کنند. گزارش‌هایی از تداخل بابونه و وارفارین وجود دارد، هرچند احتمال و شدت آن در همه مصرف‌کنندگان مشخص نیست.

مکمل‌ها و دمنوش‌های خواب‌آور دیگر

این مکمل را هم‌زمان با چند فرآورده دارای ترکیبات زیر مصرف نکنید، مگر با نظر پزشک یا داروساز:

• سنبل‌الطیب اضافه؛
• گل ساعتی؛
• رازک؛
• اسطوخودوس خوراکی؛
• بابونه غلیظ؛
• ملاتونین؛
• یا مکمل‌های چندترکیبی مخصوص خواب.

حتی اگر تمام محصولات «گیاهی» باشند، اثر آرام‌بخش آن‌ها می‌تواند روی یکدیگر جمع شود.

مصرف مکمل اختلال خواب گرنز با الکل

مصرف این مکمل همراه با الکل توصیه نمی‌شود. سنبل‌الطیب و سایر ترکیبات آرام‌بخش می‌توانند اثر خواب‌آور الکل را تشدید کنند. مرکز NCCIH نیز توصیه می‌کند سنبل‌الطیب همراه الکل یا داروهای آرام‌بخش مصرف نشود.

ترکیب الکل با این مکمل ممکن است باعث موارد زیر شود:

• خواب‌آلودگی بیش‌ازحد؛
• سرگیجه و عدم تعادل؛
• افت تمرکز و کندشدن واکنش؛
• افزایش خطر زمین‌خوردن و تصادف؛
• فراموشی بخشی از وقایع شب؛
• تهوع و استفراغ؛
• و در صورت وجود داروهای آرام‌بخش دیگر، افزایش خطر تنفس کند یا کاهش هوشیاری.

مؤسسه ملی سوءمصرف الکل آمریکا هشدار می‌دهد که حتی بعضی فرآورده‌های گیاهی مانند بابونه و سنبل‌الطیب می‌توانند همراه الکل خواب‌آلودگی را افزایش دهند. مصرف الکل همراه با داروهای خواب، بنزودیازپین‌ها یا داروهای مخدر خطر بسیار بیشتری دارد و ممکن است به مشکلات تنفسی و اوردوز منجر شود.

آیا مصرف این مکمل با الکل باعث سکته یا «سنگ‌کوب» می‌شود؟

شواهد معتبر و مستقیمی وجود ندارد که نشان دهد ترکیب این پنج گیاه با الکل حتماً باعث سکته قلبی یا مغزی می‌شود. بنابراین بیان چنین ادعایی علمی نیست.

خطر واقعی و مستند، تشدید خواب‌آلودگی، اختلال تعادل و کاهش هوشیاری است. اگر علاوه بر الکل، داروهایی مانند کلونازپام، آلپرازولام، زولپیدم، گاباپنتین، پره‌گابالین یا مسکن‌های مخدر نیز مصرف شوند، احتمال عوارض جدی‌تر مانند تنفس کند، بیهوشی و اوردوز افزایش می‌یابد.

اگر الکل مصرف کرده‌اید، آن شب مکمل خواب مصرف نکنید و برای جبران، مقدار مصرف شب بعد را افزایش ندهید.

آیا می‌توان مکمل گرنز را با ملاتونین مصرف کرد؟

طبق اطلاعات محصول، مکمل اختلال خواب گرنز فاقد ملاتونین افزوده است.

بااین‌حال، بعضی افراد به‌صورت جداگانه قرص یا پاستیل ملاتونین نیز مصرف می‌کنند. ترکیب ملاتونین با چند گیاه آرام‌بخش ممکن است در بعضی افراد خواب‌آلودگی، سرگیجه و سنگینی صبحگاهی را بیشتر کند.

مصرف هم‌زمان این دو فرآورده بهتر است فقط زمانی انجام شود که پزشک یا داروساز دوز و ضرورت آن را بررسی کرده باشد.

بیشترخوردن ملاتونین الزاماً خواب را بهتر نمی‌کند

بعضی مصرف‌کنندگان تصور می‌کنند اگر یک قرص ملاتونین اثر نکرد، می‌توانند دو یا سه قرص را هم‌زمان مصرف کنند. این کار منطقی نیست؛ زیرا مقدار ملاتونین در هر قرص متفاوت است و سه قرص ممکن است بسته به محصول، دوز بسیار متفاوتی ایجاد کند.

عوارض کوتاه‌مدت ملاتونین ممکن است شامل سردرد، سرگیجه، تهوع و خواب‌آلودگی باشند. اطلاعات کافی درباره ایمنی مصرف طولانی‌مدت یا دوزهای بالاتر وجود ندارد. NCCIH توصیه می‌کند دستور روی برچسب رعایت شود و مصرف‌کنندگان داروهای رقیق‌کننده خون یا مبتلایان به صرع زیر نظر پزشک باشند.

این اصل درباره مکمل گرنز نیز صادق است: اگر یک پیمانه در شب اول اثر مورد انتظار را ایجاد نکرد، دو یا سه پیمانه مصرف نکنید. اثر خواب به شدت بی‌خوابی، کافئین، استرس، ساعت خواب و استفاده از موبایل نیز وابسته است و افزایش دوز همیشه مشکل اصلی را حل نمی‌کند.

اگر بیشتر از مقدار توصیه‌شده مصرف کنیم چه می‌شود؟

برای ترکیب نهایی مکمل اختلال خواب گرنز و مقدار دقیق هر گیاه، دوز سمی مشخصی در اطلاعات موجود ارائه نشده است. بنابراین نباید از نبود یک عدد مشخص نتیجه گرفت که مصرف چند پیمانه بی‌خطر است.

مصرف بیشتر از مقدار توصیه‌شده ممکن است باعث شود:

• خواب‌آلودگی شدیدتر شود؛
• فرد هنگام راه‌رفتن تعادل کافی نداشته باشد؛
• تمرکز و سرعت واکنش کاهش پیدا کند؛
• تهوع یا درد شکم ایجاد شود؛
• فرد دچار گیجی یا بی‌قراری شود؛
• و اثر داروهای آرام‌بخش هم‌زمان تشدید شود.

اگر به‌اشتباه بیشتر از مقدار توصیه‌شده مصرف کرده‌اید:

1. مقدار دیگری از محصول مصرف نکنید.
2. الکل، داروی خواب یا دمنوش آرام‌بخش دیگری استفاده نکنید.
3. رانندگی نکنید و تنها نمانید، به‌ویژه اگر خواب‌آلودگی قابل‌توجه دارید.
4. خودسرانه فرد را وادار به استفراغ نکنید.
5. در صورت خواب‌آلودگی شدید، تنفس کند، غش، تشنج، گیجی قابل‌توجه یا بیدارنشدن طبیعی، فوراً از خدمات اورژانسی کمک بگیرید.

چه کسانی باید پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند؟

زنان باردار و شیرده

مصرف این مکمل در دوران بارداری یا شیردهی باید فقط با نظر پزشک انجام شود. اطلاعات کافی درباره ایمنی بسیاری از این گیاهان در بارداری وجود ندارد و EMA مصرف سنبل‌الطیب را در بارداری و شیردهی توصیه نمی‌کند. درباره بابونه نیز اطلاعات ایمنی بارداری محدود است.

«گیاهی‌بودن» محصول دلیل کافی برای مصرف خودسرانه در بارداری نیست.

کودکان و نوجوانان

این مکمل باید دور از دسترس اطفال نگهداری شود. فرآورده‌های آرام‌بخش گیاهی نباید برای خواباندن کودک، کاهش بی‌قراری یا اصلاح برنامه خواب او به‌صورت خودسرانه استفاده شوند.

EMA مصرف بعضی فرآورده‌های آرام‌بخش گیاهی را تنها برای بزرگسالان و نوجوانان بالای ۱۲ سال در نظر گرفته است؛ اما مناسب‌بودن این محصول مشخص برای نوجوانان باید بر اساس برچسب محصول و نظر پزشک بررسی شود.

سالمندان

سالمندان ممکن است نسبت به خواب‌آلودگی، سرگیجه و اختلال تعادل حساس‌تر باشند. همچنین احتمال مصرف هم‌زمان داروهای فشار خون، ضدافسردگی، ضدانعقاد، گاباپنتین یا داروهای خواب در این گروه بیشتر است.

به همین دلیل، خطر زمین‌خوردن و تداخل دارویی باید پیش از مصرف بررسی شود.

افراد مبتلا به بیماری کبدی یا کلیوی

در افراد سالم، نمی‌توان صرف وجود این ترکیبات را به آسیب قطعی کبد یا کلیه مرتبط دانست. بااین‌حال، درباره مصرف طولانی‌مدت بعضی ترکیبات اطلاعات محدودی وجود دارد و موارد بسیار نادری از آسیب کبدی همراه با سنبل‌الطیب، اغلب در ترکیب با گیاهان دیگر، گزارش شده است.

افراد مبتلا به بیماری شدید کبدی یا کلیوی بهتر است قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند.

افراد مبتلا به آپنه خواب یا بیماری تنفسی

مکمل آرام‌بخش درمان آپنه خواب نیست. اگر فرد خروپف شدید، قطع تنفس در خواب، بیدارشدن با احساس خفگی یا خواب‌آلودگی شدید روزانه دارد، باید از نظر آپنه خواب بررسی شود.

مصرف خودسرانه چند آرام‌بخش در افراد دارای مشکلات تنفسی ممکن است ارزیابی و درمان مشکل اصلی را به تأخیر بیندازد.

افرادی که قرار است جراحی شوند

اگر قرار است بیهوشی، جراحی یا اقدام تهاجمی انجام دهید، مصرف تمام مکمل‌ها و گیاهان دارویی را به پزشک و متخصص بیهوشی اطلاع دهید. زمان قطع مکمل باید توسط تیم درمان تعیین شود.

چه علائمی نیاز به قطع مصرف دارند؟

در صورت بروز موارد زیر مصرف مکمل را متوقف کرده و با پزشک یا داروساز مشورت کنید:

• خواب‌آلودگی روزانه‌ای که فعالیت معمول را مختل می‌کند؛
• سرگیجه یا عدم تعادل تکرارشونده؛
• تهوع یا درد شکم مداوم؛
• بدترشدن بی‌خوابی یا ایجاد بی‌قراری؛
• تپش قلب جدید؛
• سردرد شدید یا مداوم؛
• کبودی یا خون‌ریزی غیرعادی در فرد مصرف‌کننده رقیق‌کننده خون؛
• یا ادامه علائم با وجود مصرف صحیح محصول.

در صورت تورم لب، زبان یا گلو، خس‌خس، مشکل تنفس، غش، کاهش شدید هوشیاری یا بیدارنشدن طبیعی، مراجعه اورژانسی لازم است.

اگر واکنش بدن شما با موارد نوشته‌شده متفاوت بوده است، آن را در صفحه نظرات مکمل اختلال خواب گرنز با ذکر مقدار مصرف، زمان مصرف و داروهای هم‌زمان ثبت کنید. اطلاعات شخصی و تشخیص پزشکی خود را در بخش عمومی کامنت‌ها منتشر نکنید و برای عوارض شدید فقط به ثبت نظر اکتفا نکنید.

روش مصرف ایمن‌تر مکمل اختلال خواب گرنز

برای کاهش احتمال عارضه، نکات زیر را رعایت کنید:

• فقط مقدار درج‌شده روی بسته‌بندی را مصرف کنید.
• طبق اطلاعات محصول، یک پیمانه را حدود ۳۰ دقیقه تا یک ساعت قبل از خواب مصرف کنید.
• برای اثر سریع‌تر دو یا سه پیمانه مصرف نکنید.
• محصول را با الکل ترکیب نکنید.
• بدون نظر پزشک همراه قرص خواب، آرام‌بخش یا ملاتونین مصرف نکنید.
• در اولین نوبت‌ها، واکنش بدن خود را بررسی کنید.
• بعد از مصرف رانندگی یا کار دقیق و پرخطر انجام ندهید.
• اگر صبح روز بعد گیج یا خواب‌آلود بودید، خودسرانه مصرف را ادامه یا دوز را زیاد نکنید.
• مکمل را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید.
• داروهای تجویزی خواب، اضطراب یا افسردگی را با شروع این مکمل ناگهانی قطع نکنید.
• اگر بی‌خوابی بیش از دو تا چهار هفته ادامه پیدا کرد، علت زمینه‌ای را بررسی کنید.

آیا این مکمل اعتیادآور است؟

این محصول طبق اطلاعات ارائه‌شده فاقد ترکیبات شیمیایی وابستگی‌زا و ملاتونین افزوده است.

بااین‌حال، این ویژگی نباید به معنای مصرف نامحدود یا افزایش خودسرانه دوز تلقی شود. حتی فرآورده غیرمخدر ممکن است به شکل یک عادت رفتاری درآید؛ یعنی فرد به این باور برسد که بدون مصرف آن قادر به خوابیدن نیست.

همچنین درباره ایمنی مصرف طولانی‌مدت سنبل‌الطیب اطلاعات کافی وجود ندارد و در موارد نادر، پس از قطع ناگهانی مصرف طولانی علائم ناخوشایندی گزارش شده است.

اگر برای هفته‌ها یا ماه‌ها هر شب به مکمل خواب نیاز دارید، بهتر است عواملی مانند اضطراب، افسردگی، آپنه خواب، سندرم پای بی‌قرار، مصرف کافئین، درد مزمن، داروها و بهداشت خواب بررسی شوند.

جمع‌بندی؛ آیا عوارض مکمل اختلال خواب گرنز جدی است؟

مکمل اختلال خواب گرنز از پنج ترکیب گیاهی گل ساعتی، بادرنجبویه، سنبل‌الطیب، رازک و بابونه تشکیل شده است. در مقدار توصیه‌شده، عوارض احتمالی آن بیشتر شامل خواب‌آلودگی، سرگیجه، ناراحتی گوارشی، سردرد یا واکنش حساسیتی هستند.

مهم‌ترین خطر زمانی ایجاد می‌شود که محصول:

• بیشتر از دوز توصیه‌شده مصرف شود؛
• با الکل ترکیب شود؛
• همراه چند داروی خواب‌آور یا آرام‌بخش استفاده شود؛
• یا توسط فرد باردار، کودک یا بیمار دارای مشکلات زمینه‌ای بدون مشورت مصرف شود.

هیچ دلیل علمی برای ادعای «کاملاً بدون عارضه‌بودن» این مکمل وجود ندارد؛ همان‌طور که نباید بدون مدرک گفته شود مصرف آن با الکل حتماً موجب سکته می‌شود. خطر واقعی و قابل‌دفاع، تشدید خواب‌آلودگی، سرگیجه، اختلال تعادل و در ترکیب با آرام‌بخش‌های قوی، احتمال کاهش هوشیاری و مشکلات تنفسی است.

مصرف مکمل را دقیقاً بر اساس مقدار درج‌شده انجام دهید و برای جبران یک شب بی‌خوابی، دوز را دو یا سه برابر نکنید.

منابع

1. اطلاعات ترکیبات، ویژگی‌ها، روش مصرف و هشدارهای مکمل اختلال خواب گرنز. 2. آژانس دارویی اروپا؛ مونوگراف سنبل‌الطیب.
2. آژانس دارویی اروپا؛ مونوگراف گل ساعتی.
3. آژانس دارویی اروپا؛ مونوگراف بادرنجبویه.
4. آژانس دارویی اروپا؛ مونوگراف رازک و ترکیب رازک با سنبل‌الطیب.
5. NCCIH؛ ایمنی و عوارض سنبل‌الطیب.
6. NCCIH؛ ایمنی، حساسیت و تداخل‌های بابونه.
7. FDA؛ خطر ترکیب داروهای خواب و آرام‌بخش با الکل و سایر داروها.
8. مؤسسه ملی سوءمصرف الکل آمریکا؛ تداخل الکل با داروها و فرآورده‌های آرام‌بخش گیاهی.
9. NCCIH؛ ایمنی، عوارض و محدودیت‌های شواهد ملاتونین.